گزارش//

تاريخ 7/3/1401

با گذشت دوماه؛

توسعه ذخيره سازي گاز روي زمين خالي؟!

نويسنده: محمد علی تمدن

نزديك به دو ماه از سفر استاني رئيس جمهور به خراسان رضوي و حضور وي در مراسم آغاز عمليات اجرايي فاز دوم ذخيره سازي گاز در مخزن شوريجه D منطقه خانگيران سرخس مي گذرد ولي تاكنون شاهد عمليات محسوسي جز يك زمين خالي در جوار پالايشگاه نبوده ايم. اين در حاليست كه پايداري انرژي گاز در شمالشرق كشور مخصوصا كلانشهر بزرگ مشهد وتعطيل نشدن واحد هاي صنعتي در اوج مصرف و زمستان اهميت خاصي دارد. تزريق گاز در هشت ماه اول سال به مخزن و برداشت و ارسال آن به خطوط لوله در اوج مصرف مي تواند امنيت پايدارانرژي براي استان هاي شرقي و شمال كشور ايجاد كند طرح توسعه اي كه هنوز روي زمين است.

نماينده مردم فريمان، سرخس، احمد آباد و رضويه در مجلس به خراسان گفت: پروژه ذخيره سازي گاز شوريجه D در شرايط سياسي و ژئوپلوتيكي بين المللي انجام مي شود در شرايطي كه جنگ روسيه و اكراين در جريان است. دكتر "سيد احسان قاضي زاده هاشمي" افزود: اين پروژه با هزينه 611 ميليون يورويي است كه پروژه معظمي است همين كه آقاي رئيس جمهور آمدند و عمليات اجرايي اش آغاز شده است مهم است و شركت مپنا به عنوان سرمايه گذار و مجري، يك شركت سومي است كه كنار پالايشگاه شهيد هاشمي نژاد و نفت و گاز شرق در منطقه خانگيران به صورت G.O.T و 25 ساله كار ذخيره سازي را اجرا مي كند.

فرماندارسرخس در اين زمينه گفت: برمبناي طرحي كه انجام گرفت قرار شد شركت مپنا در يك بازه سه ساله 9 حلقه چاه براي ذخيره سازي گاز حفاري كند جلساتي در تهران برگزار شد و حوزه ماموريت شركت بهره برداري نفت شرق و هم حوزه اجرايي و حفاري شركت مپنا مشخص شد.

مهندس " حسن نوري زاده" افزود: قرار شد موضوع اسكان كاركنان هم در مجموعه پالايشگاه انجام بگيرد و محل استقرار دائمي آنان مورد بحث قرار گرفت و قرار شد تامين نيروي انساني كارگري و خدماتي، مهندسي و كاردان ها و چشم انداز دوره هاي آموزش كوتاه مدت در مجموع براي هزار نفر با اولويت نيروي بومي شهرستان سرخس از طريق فرمانداري در بازه زمان چهار ماهه تامين و در اختيار شركت مپنا قرار گيرد.

وي افزود: بر همين اساس جلسه اشتغال شهرستان سرخس با اعضاي اشتغال و مركز رشد شهرستان سرخس از مجموعه گاز پالايشگاه، روساي دانشگاه ها و اعضاي شوراي اسلامي سرخس تشكيل شد و نياز مندي ها را ليست كرديم و تصميم گرفته شد مركز فني و حرفه اي شهرستان هم از محل مسووليت هاي اجتماعي نفت دوره هاي يك تا چهار ماهه را تشكيل بدهد و بخش نيروي كارآموزش ديده را آماده و فعال بكنيم و بشدت برنامه داريم كه اين تعداد نيرو را وارد شركت بكنيم و چون قرارداد شركت مپنا 25 ساله هست و قراراست همين نيروها در روند ادامه كار جذب شركت مپنا بشوند چون اين شركت يك شركت مادر تخصصي بخش خصوصي در حوزه انرژي است كه استقرارش در تهران هست و بخشي از اين شركت در حوزه نفت و گاز مشغول هست ولي بحث كار آنها اكنون ذخيره سازي گاز در مخزن شوريجه D خانگيران سرخس هست.

وي در پاسخ سوال خراسان در مورد محل چاه هاي جديد گفت: چاه ها روي همان مخزن مي خورد مخزن گازش تخليه شده و چاه را در بالاترين هرم مخزن احداث مي كنند اين ميدان در قسمتي هست كه شما اگر چاه بزنيد استخراج نداريد و فقط گاز تزريق مي شود و بعدا با فشاري كه وارد مي شود قابل برداشت است و يك فرايند علمي و فني و مهندسي هست قبلا لرزه نگاري ها انجام شده و الان فرايند حفاري و تزريق و برداشت بايد انجام شود.

"نوري زاده" تصيح كرد: براي هر چاه 23 تا 35 نيروي انساني مورد نياز است و براي 28 حلقه چاه ما مي خواهيم هزار نفر نيرو بگيريم و چاه هايي كه حفاري بايد بشود حفاري مياد و توسط دكل ها حفاري مي شود عمق هر چاه 3 هزار و 500 متر است و حفاري ها در مدت 3 سال به انجام مي رسد ولي شركت مپنا در مدت 25 سال در اينجا حضور دارد و اين كار هم 25 سال به شركت مپنا واگذار شده است.

فرماندار سرخس افزود: ما يك ميدان آماده گاز ترش هم در ميدان گازي توس نزديك بزنگان و مزداوند بخش مرزداران سرخس داريم كه راجع به برداشت آن دو نظريه وجود دارد: اول اينكه گازش استخراج و به پالايشگاه منتقل شده و تصفيه و به خطوط انتقال تزريق شود ديگر اينكه برآورد اقتصادي كرده اند كه يك پالايشگاه كوچك در همان محل احداث و گاز پس از تصفيه به خط اصلي تزريق بشود كه هر يك از اين طرح ها كه اجرا شود تا 500 شغل ايجاد مي كند اين هم يكي از كار هاييست كه شركت مپنا انجام مي دهد و يكي از بخش هايش هم شركت توس هست اما هنوز به توافق نرسيده اند و مسئولان وزارت نفت درنمايشگاه بين المللي نفت و گاز تهران به دنبال سرمايه گذار قوي بودند.

مدير عامل شركت پالايش گاز شهيد هاشمي نژاد در اين زمينه به خراسان گفت: اصل موضوع شركت مپنا نيست؛ شركت ملي گاز بخاطر اين كه بتواند گاز شمالشرق خود را تامين كند تصميم گرفته كه ذخيره سازي شوريجه را كه كنار دست ماست ظرقيتش را دوبرابر كند در فاز دوم مي خواهد اين ميزان روزانه از 10 ميليون را به 20 ميليون متر مكعب رسانده و در زمستان هم 40 ميليون متر مكعب برداشت بشود با اين كار ظرفيت ذخيره سازي و برداشت دوبرابر بشود و اين ميزاني كه در زمستان و اوج مصرف 56 ميليون متر مكعب توليد گاز داريم به آن اضافه شده و به 76 ميليون متر مكعب با اين طرح مي رسد.

مهندس" يحيي فيضي افزود: سرمايه گذاري اين پروژه را بايد شركت ملي گاز و به عبارتي وزارت نفت انجام مي داد ولي بخاطر اين كه پروژه را در قالب B.O.T به يك شركت مپنا داده اند كه خودش سرمايه گذاري كند اين شركت خصوصي اول سرمايه گذاري مي كند و هم تاسيساتش را مي سازد و هم چاهايش را حفاري مي كند و به مدت 20 سال خودش بهره برداري كند و بعد از آن تحويل شركت ملي گاز مي دهد.

وي فزود: فاز اول ذخيره سازي تمام تجهيزاتش خارجي وارد شده بود ولي در فاز دوم خود مپنا مي خواهد كمپروسورهاي تزريق را بسازد كه 85 درصد تجهيزاتش داخلي مي شود و اصلش همان كمپروسورهاست كه 3 تا نصب مي شود هر كدام به ظرفيت 3 و نيم ميليون كه جمعش مي شود 10 و نيم ميليون متر مكعب در روز. و ما اصلا هدر رفت گاز نداريم در اين روش ذخيره سازي مغار هاي نمكي در دل زمين در عمق 3 هزار و 500 متري يك مغار نمكي كشف مي كنند و گاز را تزريق مي كنند و فشار بالاي 5 هزار دارد چون در مخازن روي زميني امكان ذخيره سازي اين حجم گاز وجود ندارد.

وي بيان كرد: نوعي كه ما مي خواهيم استفاده بكنيم مخزني است كه قبلا داخلش گاز داشته است مخزن شوريجه D كه قبلا 5 و نيم ميليارد متر مكعب گاز داشته كه گازش را قبلا برداشت كرده ايم و تمام شده ما داريم از همان مخزن كه يك مخزن مستقل بوده استفاده مي كنيم و ما از سال 93 داريم گاز به اين مخزن تزريق مي كنيم زمستان ها هم برداشت مي كنيم.

وي در مورد سوال خراسان در مورد مشترك بودن اين مخزن با كشور همسايه چنين پاسخ داد: در اينجا فشار استاتيك را اندازه گيري كرده اند و دو ماه بعد هم اندازه گيري كرده اند اصلا هيچ افت فشاري مخزن ندارد بعلاوه محاسباتي كه انجام داده اند مخزن مستقل است و راهبريش توسط مپناست ساختش و بهره برداريش را خودش انجام مي دهد ولي پالايشگاه و شركت ملي گاز بر كار مپنا نظارت مي كند و گاز تحويلي را به شبكه گاز سراسري تزريق مي كنيم و چون گاز ذخيره شده گاز خشك و استانداردي هست وقتي در دل زمين مي رود و بعد برداشت مي شود مقداري رطوبت دارد براي اين كه رطوبتش را بگيرند" نم زدايي" مي كنند كه براي قسمت" نم زدايي" بايد دو واحد 10 ميليون متر مكعبي ايجاد بشود كه بعد از نم زدايي گاز به شبكه سراسري ارسال مي شود.

وي در مورد فرايند فني هم توضيح داد و گفت: به 19 چاه قبلي 11 چاه اضافه مي شود حفاري چاهها مستقيما روي مخزن شوريجه D در شرق پالايشگاه انجام مي شود پالايشگاه شهيد هاشمي نژاد نمي تواند همه گاز شمالشرق كشور را تامين كند بخشي از آن را بايد تامين كنند و بقيه گاز مورد نياز از فاصله بسيار طولاني عسلويه به تهران و به سمت شمالشرق كشور مي آيد در زمستان با اين شرايط سخت بخواهد بيايد اگر مشكلي براي پالايشگاه بفتد تامين انرژي به مخاطره مي افتد.

وي تصميم ذخيره سازي را تصميم بسيار منطقي و استراتژيكي دانست براي اين كار با دوبرابر شدن اين ظرفيت پايداري انرژي در شمالشرق تامين و اهميت ذخيره سازي اينست كه شما در تابستان پتانسيل ذخيره سازي داريد در اكثر شركت هاي گازي دنيا تا 25 درصد مصرف زمستانشان را ذخيره مي كنند خود ذخيره سازي در دنيا يك صنعت هست كه تعدادي شركت هاي خصوصي گاز را درتابستان كه ارزانتر است مي خرند و در زمستان كه گاز گران مي شود مي فروشند ما از اين صنعت بجز ذخيره سازي سراجه قم و شوريجه نداشته ايم كه الان اينها را دارند توسعه مي دهند كه اولينش مخزن شوريجه است.

در آخرين لحظات تهيه گزارش با آقاي مهندس سامي وند نماينده شركت مپنا براي توضيح بيشتر در مورد روند اجرايي اين پروژه تماس گرفتيم وي شرايط زماني حاضر را مناسب پاسخ ندانست و هر گونه توضيحي را موكول به ده روز آينده كرد.

خلق دومین حماسه اقتصادی صنعت گاز در پالایشگاه شهید هاشمی نژاد

مقدمه : کشور پهناور جمهوری اسلامی ایران دارای امکانات، استعداد و فرصت هایی برای توسعه است که می توان از موقعیت جفرافیایی، منابع زیر زمینی و طبیعت متنوع آن یاد کرد، لیکن حوزه نفت و گاز به عنوان موتور محرکه اقتصاد و صنعت دارای ظرفیت های فراوانی است که با بهره گیری کامل و درست از آنها می تواند راه گشای بسیاری از مسائل از جمله افزایش درآمد ارزی، ایجاد ظرفیت های جدید اقتصادی و صنعتی، بستر سازی برای استفاده فن آوری و کسب تجربه مدیریت پروژه های کلان کشور باشد.

ایران از سیمای جغرافیایی اقتصادی منحصربه فردی در بین کشورهای گازی منطقه برخوردار است؛ به طوری که در مرکز کشورهای تولید کننده نفت و گاز جهان قرار گرفته است، به عبارت دیگر ایران در شاهراه تجارت جهانی گاز طبیعی قرار دارد.

شرکت ملی گاز ایران، شرکت دولتی است که در زمینه پالایش، انتقال و توزیع گاز طبیعی فعالیت می‌کند و یکی از چهار شرکت زیرمجموعه وزارت نفت محسوب می‌شود که وظیفه تأمین بیش از ۷۵ درصد از سوخت مورد نیاز کشور ایران را برعهده دارد و شرکت پالایش گاز شهید هاشمی نژاد نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین پالایشگاه های کشور به عنوان تنها مشعل فروزان بر سر راه جاده ابریشم گرمابخش منازل هموطنان و تامین کننده گاز مورد نیاز مراکز صنعتی و تجاری شش استان کشور است . این مجتمع پالایشی در 165 کیلومتری مشهد مقدس و 35 کیلومتری شهرستان مرزی سرخس در منطقه عملیاتی خانگیران واقع گردیده است و به عنوان تنها مجتمع پالایشی کشور در حوزه شمال و شمال شرق ایران اسلامی از جایگاه استراتژیکی در تولید انرژی پاک ( گاز طبیعی ) برخوردار است که یکی از واحدهای مهم این پالایشگاه، تاسیسات ذخیره سازی گاز طبیعی شوریجه می باشد.

با مهندس یحیی فیضی مدیرعامل این شرکت در خصوص فعالیت های مختلف پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژاد بویژه واحد ذخیره‌سازی گاز طبیعی هم کلام شده ایم.

وی می گوید: عملیات اجرایی پالایشگاه سال ۱۳۵۴ آغاز و سال ۱۳۵۷ به دلیل تقارن با پیروزی انقلاب اسلامی متوقف شد اما این پالایشگاه در نهایت با همت متخصصان و مهندسین ایرانی، در دهه فجر سال ۱۳۶۲ با حضور حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان رییس جمهوری وقت آغاز به کار کرد.

این مقام مسئول می افزاید: این مجتمع دارای پنج واحد تصفیه گاز است که این واحدها عملیات شیرین سازی گاز ترش را بر عهده دارند که روزانه در هر واحد 10 میلیون متر مکعب گاز فرآورش می شود. این پالایشگاه همچنین دارای چهار واحد گوگردسازی می باشد که روزانه حدود ۱۶۰۰ تن گوگرد تولید می نماید.

مهندس فیضی تصریح می کند: این پالایشگاه گاز، سوخت مورد نیاز خانگی مردم و فعالیتهای صنعتی و خدماتی را در استانهای خراسان شمالی، رضوی و جنوبی، گلستان، مازندران و بخشی از استان سمنان را تامین می‌کند و در حال حاضر تولید کننده هشت درصد از گاز کشور است.

وی همچنین به فرایند استخراج و پالایش گاز ترش و خطرناک در میدان گازی مزدوران اشاره و اضافه می کند: اگر مردم عزیز ایران اسلامی با فرآیند تولید گاز و سختی‌ ها و خطرات آن و تلاش شبانه روزی کارکنان آشنا گردند، در مصرف بهینه گاز اهتمام بیشتری خواهند کرد.

مدیرعامل شرکت پالایش گاز شهید هاشمی نژاد ادامه می دهد: در این خطه مرزی کارشناسان صنعت نفت و گاز در روزهای گرم تابستانی تا دمای حدود 50 درجه و در زمستان ها در دمای منفی 20 درجه می کوشند تا گاز تولیدی از این میدان لحظه‌ای متوقف نشود و هموطنان در رفاه و آسایش باشند.
وی در خصوص ذخیرهرسازی گاز طبیعی بیان کرد:

*** وجود ساختارهای طبیعی متنوع و عظیم هیدروکربوری در ایران که بندرت در کشورهای دیگر وجود دارد، می تواند با تبدیل و توسعه به مخازن ذخیره سازی گاز در مسیر ارتقای این صنعت و تضمین عرضه مداوم و پایدار گاز طبیعی موثر باشد.
صنعت ذخیره سازی گاز طبیعی، مصداق پدافند غیرعامل و پدیده ای استراتژیک بوده و از نمادهای خودباوری در عرصه استقلال ملی کشور و از الزامات سند چشم انداز 1404 در حوزه گاز طبیعی به شمار می رود. ***

این مقام مسئول همچنین به زمان بهره برداری از مجتمع ذخیره سازی گاز طبیعی شوریجه اشاره و می گوید: تاسیسات ذخیره سازی گاز با طراحی و اجرای مهندسین و متخصصین صنعت گاز در شهریور ماه ۱۳۹۳ به بهره برداری رسید.

وی می افزاید: این مجتمع دارای سه توربو کمپرسور فشار قوی می باشد که قادر هستند تا روزانه 10 میلیون متر مکعب گاز شیرین را از خطوط انتقال برداشت و در مخزن زیرزمینی شوریجه ذخیره نمایند.

مهندس فیضی با بیان اینکه مجتمع ذخیره سازی گاز طبیعی شوریجه به عنوان بزرگترین مخزن ذخیره سازی گاز خاورمیانه شناخته می شود اظهار می کند: عملیات ذخیره سازی زیرزمینی گاز طبیعی، در روزهای گرم تابستان که مصرف گاز کمتر است، انجام می شود، این انرژی خدادادی در دل زمین ذخیره می شود تا در روزهای سرد فصل زمستان با برداشت مجدد، مورد استفاده قرار گیرد و گرمابخش منازل هموطنان شود.

مدیر عامل پالایشگاه خانگیران در ادامه به میزان ذخیره سازی در این مخزن اشاره و خاطر نشان می کند: در فاز نخست طرح طی هشت ماه نخست سال که مصرف گاز از سوی هموطنان کمتر است، روزانه ١٠ میلیون مترمکعب گاز در مخزن تزریق و به اصطلاح ذخیره سازی صورت می پذیرد تا طی چهار ماه پایانی سال و در روزهای سرد زمستانی با برداشت مجدد گاز از مخزن به میزان 20 میلیون متر مکعب، این انرژی پاک مورد استفاده هموطنان قرار گیرد.

وی تاکید می کند: افزایش ذخیره سازی گاز طبیعی در مخازن طبیعی در نقاط استراتژیک کشور از برنامه های مهم وزارت نفت و صنعت گاز کشور به شمار می آید که با هدف افزایش پایداری و تاب آوری شبکه گاز تعریف و اجرا می گردد.

*** فاز دوم ذخیره سازی پروژه ای تمام ایرانی ***

مهندس فیضی می گوید: خوشبختانه امسال شاهد حضور با برکت آیت الله دکتر رئیسی ریاست محترم جمهوری در استان خراسان رضوی و شهرستان مرزی سرخس برای آغاز عملیات اجرایی فاز دوم ذخیره سازی گاز طبیعی شوریجه در منطقه عملیاتی خانگیران که نوید آینده ای درخشان را بدنبال دارد.

وی تصریح می کند: در فاز دوم این طرح نیز امکان ذخیره سازی (تزریق) روزانه ۱۰ میلیون مترمکعب گاز و برداشت روزانه ۲۰ میلیون مترمکعب گاز فراهم خواهد شد

مدیر عامل پالایشگاه گاز شهید هاشمی نژاد ادامه می دهد: بهره‌برداری از طرح ذخیره‌سازی شوریجه امنیت انرژی در شمال شرق کشور را تقویت می‌کند.
مهندس فیضی بیان می کند: توسعه ذخیره‌ سازی گاز در میدان گازی شوریجه - D در دستور کار قرار گرفته که این پروژه با تجهیزات ساخت داخل و توان مهندسان و متخصصان ایرانی انجام خواهد شد.

وی می افزاید: افزایش تزریق گاز از 10 میلیون به 20 میلیون متر مکعب (دو برابر شدن ظرفیت ذخیره سازی )، برداشت گاز از 20 به 40 میلیون متر مکعب، افزایش امنیت انرژی در فصل سرد سال، پایداری شبکه گاز شمال شرق کشور از دستاوردها و اهداف عملیات اجرایی فاز دوم ذخیره سازی شوریجه می باشد.

این مقام مسئول در پایان طراحی، ساخت و بهره برداری از این مخزن را خلق دومین حماسه اقتصادی صنعت گاز در ذخیره سازی خواند.

لیست اخبار

گزارشی درباره تاثیر بارندگی های بهاره برذخیره بزرگ ترین سد استان

ذخیره سد دوستی فقط 27 درصد!

محمد علی تمدن/ بارش های اردیبهشت امسال شاید این تصور را برای  برخی از مردم به وجود بیاورد که ذخیره آبی مناسبی در سد دوستی به عنوان بزرگ ترین سد استان و تامین کننده بخشی از آب شرب مشهد داشته ایم اما مدیر عامل آب منطقه ای خراسان رضوی گفت: هم اکنون ذخیره سد دوستی 324 میلیون متر مکعب است و  سال قبل حدود 41 درصد مخزن سد دوستی  پر بوده اما امسال 27 درصد مخزن سد دوستی پر است. وی درباره این که آیا سهم آب ترکمنستان از سد دوستی خریداری شده است پاسخ منفی داد.

فرماندار سرخس هم اظهار کرد: بارندگی های بهاری تاثیر چندانی در حوضه آبریز سد دوستی و ذخیره موجود آب سد دوستی نداشته است.

به گزارش  خراسان رضوی ،  امسال هر چند بارش های بهاری نسبتا خوبی داشتیم اما در استان خراسان رضوی که در  تنش آبی به سر می برد و از جمله در حوضه آبریز بزرگ ترین سد استان یعنی «سد دوستی» آورده قابل ملاحظه ای نداشته است.

از سوی دیگر  در انجام وظیفه اطلاع رسانی شاهد بی مهری هایی از طرف مسئولان آب 

منطقه ای و از همه بدتر سکوت خبری و جلوگیری از 

اطلاع رسانی  برای سد هایی که بخشی از آب آن به خارج از مرزها می رود، هستیم. همچنین تعطیلی پروژه های شبکه های یک و دو که وظیفه دولت است به نگرانی های مردم و بهره برداران پایاب سد دوستی افزوده است.

روزنامه خراسان تلاش می کند تا با ارائه  گزارش هایی  به استفاده بهینه و درست منابع موجود آبی  کمک کند اما گاهی برخوردهای غیر رسانه ای موجب می شود تا مردم از اطلاعاتی که دانستن آن، هم به دولت و هم به مردم کمک می کند محروم بمانند؛ برخوردهایی که از طرف مسئولان رده های مختلف با خبرنگار خراسان برای تهیه این گزارش شد باعث شد تا همین اطلاعات محدود با کندی به مخاطبان برسد. به عنوان مثال در تهیه این گزارش پس از دو بار مراجعه حضوری خبرنگار خراسان به شرکت آب منطقه ای خراسان و موافقت اولیه مدیر عامل این شرکت در مصاحبه چهره به چهره و معطلی چند ساعته خبرنگار خراسان پشت در اتاق مدیر عامل و سپس به رغم تماس های مکرر با مدیر روابط عمومی، مدیر عامل و مدیر دفتر سرانجام آقای غفوریان از  دفتر مدیر عامل شرکت آب 

منطقه ای استان در تماس تلفنی مطالب ذیل را در پاسخ به سوالات خراسان  خواند و از قول مهندس «علیرضا طاهری» مدیر عامل اعلام کرد: هم اکنون ذخیره سد دوستی 324 میلیون متر مکعب است و سال قبل 41 درصد مخزن سد پر بوده و امسال 27 درصد مخزن سد پر است.

وی درباره لای روبی سد دوستی گفت: انجام 

لای روبی در طرح سد به شکل مکانیکی پیش بینی شده است ولی به لحاظ هیدرولیکی از طریق تخلیه تحتانی بخشی از رسوب خارج می شود و همچنین امسال حقابه ای به کشاورزان پایاب سد دوستی داده نشده است. غفوریان درباره این که آیا سهم آب ترکمنستان از سد دوستی خریداری شده پاسخ منفی داد و درخصوص این که آیا رایزنی برای رهاسازی آب از سوی افغانستان در پشت «سد سلما» صورت گرفته است یا  خیر، نیز گفت : مواردی در دست پیگیری در حوزه های وزارت نیروست.

سد دوستی  آبی ندارد کلا به خشکی خورده 

فرماندار سرخس هم گفت: سد دوستی  آبی ندارد کلا به خشکی خورده، به گِل نشسته و ما با این وضعیت تنش آبی حرفی برای گفتن نداریم ما یک پروتکلی هم  با مدیران آب داریم. «حسن نوری زاده» اظهار کرد: بارندگی های بهاری تاثیر چندانی در حوضه آبریز سد دوستی و ذخیره موجود آب این سد نداشته است اما در سد شوریجه کشاورزان توانسته اند بخشی از آب های حاصل از سیلاب های بهاری را به اراضی کشاورزی منتقل کنند.

 نماینده مردم سرخس، فریمان، احمد آباد و رضویه در مجلس به خراسان گفت: واقعیت این است که امسال به علت خشکسالی، در بحث تامین آب کشاورزی مشکل وجود دارد. در دو سال گذشته بالاترین دبی آب  و حقابه را کشاورزان گرفتند حتی حقابه کشاورزی سرخس از میزان آب شرب مشهد بیشتر شد حتی در سال 1399  ما مقدار 120 میلیون متر مکعب آب سهم کشاورزی داشته ایم  و در سال 1400 هم داشتیم اما به علت خشکسالی این میزان کاهش  یافت.آمار دقیقی ندارم اما 50 میلیون متر مکعب را حتما داشته ایم شاید هم بیشتر، اما امسال  به علت کاهش ورودی و بارش ها،  هم بحث کشاورزی و هم تامین آب شرب ما را دچار چالش می کند.

دکتر «سید احسان قاضی زاده هاشمی» درباره خرید سهم حقابه آب ترکمن ها از سد دوستی و مذاکره با افغانستان برای رها سازی آب پشت سد سلما افزود: من می دانم مذاکراتی برای خرید حقابه سهم ترکمن ها بوده آن را هم در حد مذاکراتش مطلع هستم  و دو سه دور مذاکره وجود داشته است اما راجع به افغانستان با توجه به  تحولات سیاسی باید ببینیم حکومت جدید آن جا چه تدبیری اندیشیده، چیزی که من مطلع هستم و شنیدم امسال به علت کاهش بارش ها حتی پشت «سد سلما» هم ورودی ویژه ای نداشته  که بخواهد  راجع به آن  اقدامی صورت بگیرد و آن جا هم دچار بحران آب هستند، یک سری ذخایر استراتژیک تا حدی برای سد دوستی حفظ می شود اما ان شاءا... که ورودی سد خوب باشد یا ذوب برف داشته باشد و هر آن چه اتفاق بیفتد در ارتفاعات افغانستان اگر ذوب برفی رخ بدهد ریز این اطلاعات را آب منطقه ای دارد.

مشکلات حذف ردیف اعتبار اجرای شبکه پایاب سد دوستی و تعطیلی پروژه

رئیس شورای اسلامی شهر سرخس و نماینده شورای شهرستان در استان با انتقاد از حذف ردیف اعتبار شبکه پایاب سد دوستی و تعطیلی این  پروژه به خراسان گفت: در اوج ناباوری ردیف تنها 

پروژه ای که می توانست به ماندگاری مردم در نقطه صفر مرزی کمک کند، حذف شد.

«غلامرضا لالوی» افزود: پروژه شبکه مهم پایاب سد دوستی که براساس قانون باید همزمان با شروع عملیات اجرایی سد دوستی به منظور استفاده حداکثری از عمر مفید دریاچه عظیم دوستی شروع می شد با تاخیر چند ساله در اجرای این شبکه، اکنون پس از کش و قوس های دوساله متاسفانه در اراضی حقابه بر کشف رود و هریرود تعطیل شده است.وی ادامه داد: در پایاب سد دوستی  بیش از ۱۵هزار هکتار زمین کشاورزی آبرفتی و بهره بردارانی که سابقه ای بیش از چندین قرن در استفاده از آب این دو رودخانه داشتند، وجود دارد ولی متاسفانه به حقوق مردمان پایین دست سد دوستی براساس قانون توزیع عادلانه آب در حوزه  شرب و کشاورزی توجه نشده است.

عضو شورای اسلامی شهرستان سرخس همچنین از روند پروژه آب شرب شهر سرخس ازمحل «سد دوستی»  گلایه کرد و گفت: جا داشت وزارت نیرو و مدیریت منابع آب  همچنان که خود را مکلف به تامین آب کلان شهرها می دانند درخصوص حقوق شهرستان ها نیز احساس وظیفه کنند چرا که 

بی توجهی به شهرستان ها به خصوص شهرهای مرزی علاوه بر تحمیل هزینه مالی زیاد به حاشیه نشینی کلان شهرها موجب خالی شدن مرزها نیز می شود.

وی افزود: در حوزه سد سازی همزمان با شروع عملیات اجرایی سدها باید عملیات اجرایی شبکه های انتقال آب در حوزه شرب و کشاورزی شروع شود تا در اولین آبگیری سد امکان استفاده درست و علمی  از ذخیره آبی به راحتی  میسر باشد که درخصوص سد دوستی تنها پروژه انتقال آب شرب کلان شهر مشهد در ابتدای آبگیری به بهره برداری رسیده ولی پروژه آب شرب سرخس و حوزه کشاورزی شهرستان مرزی سرخس هنوز هم بعد از گذشت 15 سال نتوانسته است ساکنان پایین دست سد دوستی در سرخس و حقابه بران را از نعمت آب شرب برخوردار کند و تنها به صورت محدود در حوزه کشاورزی در قالب کانال های انتقال آب به صورت سنتی و قرون وسطایی برخورداری حداقلی را برای کشاورزان داشته است.

وی از حذف ردیف اعتباری و بلاتکلیفی پروژه شبکه سد دوستی آن هم در اراضی پایین دست که دارای حقابه قانونی از رودخانه هریرود و کشف رود هستند به شدت گلایه کرد و افزود:  با حذف ردیف و تعطیلی این پروژه علاوه بر خارج شدن بخش عظیمی از اراضی غنی کشاورزی (بیش از 6 هزار هکتار ) ، در آینده نزدیک شاهد مهاجرت گسترده با توجه به تراکم جمعیت دهستان کندکلی بخش مرکزی سرخس خواهیم بود.

رئیس شورای اسلامی شهر سرخس اجرای شبکه های پایاب سد دوستی را حق قانونی کشاورزان منطقه دانست و رها سازی و تعطیلی  پروژه انتقال دهنده مدرن آب  یا (WPC2) به طول ۲۰کیلومتر در یکی از فازهای شبکه انتقال سد دوستی را که اکنون بیش از ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد، هدر رفت سرمایه های ملی دانست و خواستار ایفای نقش و دخالت دستگاه های نظارتی برای ادامه کار این پروژه تا زمان بهره برداری شد.

وی به تعلل صورت گرفته در استان برای این پروژه اشاره کرد و گفت:  در سال ۹۷ شرکت مدیریت منابع آب ایران برآورد ریالی تکمیل ۲۰کیلومتر از پروژه WPC2 را از شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی مطالبه کرد و همه مبلغ درخواستی نیز بر اساس اوراق قرضه تخصیص داده شده اما در برآورد استانی متاسفانه نرخ تعدیل محاسبه نشد و در سال ۱۳۹۹ برای بودجه پیشنهادی ۱۴۰۰از سوی مدیریت منابع آب ایران این پروژه حذف ردیف شد ولی با پیگیری های مستمر شورای اسلامی شهرستان و کمک نماینده مجلس در بودجه ۱۴۰۰تا۱۴۰۱ ردیف آن پایدار شد اما متاسفانه مجدد در پیش بینی بودجه ۱۴۰۱با حذف ردیف مواجه و امید مردمان سخت کوش سرخسی به ناامیدی مبدل  شد.

عضو شورای اسلامی شهرستان سرخس افزود:  بر اساس اعلام مدیر عامل سازمان آب منطقه ای، شرکت آب منطقه ای استان پیشنهاد سه پروژه (پساب مشهد، سد شوریجه و شبکه دوستی) را در سفر هیئت دولت به استان داد که برای این پروژه مبلغ ۵۰ میلیارد تومان پیشنهاد و اعلام شده بود قطعا با این پروژه  موافقت می شود ولی متاسفانه این پروژه در ابلاغ مصوبات سفر دیده نمی شود و  پروژه ای که می توانست منافع کشاورزی مردم را به همراه داشته باشد همه روزنه های امید روی مردمان این سامان  بسته شد.وی با اظهار امیدواری گفت: انتظار می رود مسئولان شهرستان و استان به خصوص مدیران ارشد در وزارتخانه های نیرو و جهاد کشاورزی که باید صدای قشر تولید کننده باشند برای جلوگیری از هدر رفت سرمایه های ملی و کمک به معیشت خانوار آن هم در نقطه صفر مرزی تدبیری شایسته و در تراز نظام جمهوری اسلامی و دولت خدمتگزار داشته باشند تا این پروژه به سرانجام مطلوب در حوزه اعتباری برسد و ما منتظر تامین آب و نان این قشر حاشیه نشین کلان شهر مشهد در آینده نزدیک نباشیم و برای تامین امنیت مرزها چاره اساسی بیندیشیم.

یکشنیه اول خرداد 1401 خراسان رضوی شماره 4972 صفحه اول و شهرستانها و گزارش